فرش ایرانی

گزارش و تصاوير از شهدخت رحيم پور

هفدهم ارديبهشت ماه سخنرانی استاد محسن محسنی پيشکسوت فرش ايران در دانشگاه کاشان و با حضورجمعی از اساتيد، دانشجويان، تجار و توليد کنندگان فرش کاشان برگزار شد.

محقق و پيشکسوت فرش ايران گفت: فرش کاشان بنا به سابقه هنری و مهارت های ملموس و ناملموس غنی و سرشار از زيبايی و مباحث زيبايی شناسی است. استاد محسن محسنی، از تلاشگران ثبت جهانی پرونده فرش کاشان دردانشگاه کاشان افزود: دليل به ثبت رسيدن فرش کاشان در فهرست يونسکو اين است که کاشان صاحب فن، صنعت و صاحب هنر فرش ايران است.

وی، با بيان اينکه در ميان شهرهای ايران هنر فرش کاشان از همه پيشکسوت تراست اظهار داشت: قدمت و پيشينه کاشان در فرش بافی و سبک فارسی بافی آن با خصوصياتی که به نام ميراث ناملموس شناخته می شود بسيار مشهور است.

استاد محسنی با اشاره به اينکه، کاشان ميراث دار اين هنر و انديشه است خاطر نشان کرد: تنها هنر فرش دستبافت کاشان است که تاکنون هيچگونه دخل و تصرفی در آن پيش نيامده و به صورت بکر باقی مانده است.

اين پژوهشگر با بيان اينکه زبان فرش تصويری است يادآورشد: کاشان، در ميان هنرهای دستی و بخصوص فرش دستباف جايگاه ويژه و منحصر به فردی دارد و جلوه گاه انديشه های لطيف انسانی است.

استاد محسنی ضمن اشاره به اهميت فرش کاشان اظهار داشتند: فرش کاشان به عنوان سنبل فارسی بافی در سال 2010 ميلادی به ثبت جهانی رسيده است.

استاد محسنی همچنين افزود: فرشبافی کاشان هم دارای فرش عشايری و هم فرش شهری باف است که فرش‌های ميمه و جوشقان نمونه های فرش عشايری کاشان هستند. از نظر تاريخی کاسيان يا کاشی ها توانستند در تاريخ کهن خود با فلاحت و صناعت بر طبيعت پيروز شوند و ادامه اين توان را در بعدهای متفاوتی می توان مشاهده نمود. يکی از موارد مهم توان کاشی ها درفرش بافی ست. اين مهم که در دوره صفويه با حمايت پادشاهان در همزمانی با اروپا و رونق ماشين‌های نساجی و چيت و فاستونی آغازشد. در تطابق با رنسانس غرب در ايران انواع هنرها به حرکت در آمد تا دوره ی قاجاريه آثار نيک و بد آنها وجود داشت و با طلوع دوباره صنايع در معماری و نساجی و ابريشم شناسی و عمليات ابريشم، دولاتابی و چندلاتابی و گلابتون و مفتول های طلا به کار برده می شد خاص مردم کاشان بود. اول قرن دهم که رنسانس ايران آغاز شد نقش اول را کاشانی ها داشتند و قالی شاه عباسی، اولين قالی شاه عباسی اصيل اهدا به حرم امام رضا با گلهای شاه عباسی درشت محصول کار کاشانی هاست.

اين استاد پيش کسوت اشاره داشت: اهميت قالی کاشان در دوره های متفاوت پيوسته ماندگار بوده است و مهارت های بافتن قالی که جز ميراث ناملموس اين ديار کهن بوده در سال 2010 به عنوان نخستين نوع قالی شهری باف و فارسی به ثبت جهانی رسيد. پيشينه هنری مردم کاشان در ابريشم بافی و کلياب کشی که اصل اين واژه لغتی کاشانی ست برای جهانيان شناخته شده است. توان بافت قالی ، رنگرزی طبيعی، طراحی زيبا سبب توجه به فرش کاشان و معرفی آن برای جهانيان بوده است. رنگرزی طبيعی اساتيد رنگرزی بخصوص استاد ستاری، طراحی و تلاش در توليد توسط خانواده افسری و بافت کارگاهی که تاکيد بر روحيه کار جمعی دارد از شاخصه‌های معرفی فرش کاشان به جهانيان بوده است.

استاد محسنی خاطر نشان کرد: آوازه قالی کاشان به بافندگان توانا و خوش ذوق آن ارتباط دارد که نسل به نسل هنر خود را منتقل کرده اند و کاشان می تواند فرش های اصيل تر و بهتر و زيباتر توليد کند که در ظاهر زيبايی فرش تبريز ولی استحکام و مقاومت فرش کاشان را داشته باشد.

وی به قدمت و اصيل بودن تهيه مواد اوليه فرش دستبافت کاشان اشاره کرد و افزود: کاشان تنها شهری است که از رنگ های گياهی بومی، سنتی و طبيعی در رنگرزی فرش استفاده می کنند.

به گفته وی، رنگرزی از جمله صنايع دستی مرتبط با قاليبافی کاشان است که قدمت آن با صنايع نساجی يکسان بوده است.

محقق و پيشکسوت فرش حفظ و احياء فرش دستباف کاشان را وظيفه همگان دانست و افزود: بايستی تلاش شود که از اين ميراث گرانبها که در انزوای خانه ها در شرف انهدام است محافظت و احيا شود.

در پايان از طرف برخی از سازمانها و ادارات شهرستان و دانشگاه کاشان از تلاش های محسن محسنی برای ثبت مهارت های سنتی بافت فرش کاشان در يونسکو تقدير شد.

اين نشست به همت گروه فرش دانشکده هنر و معماری دانشگاه کاشان وبا همکاری شعبه کاشان انجمن علمی فرش ايران و انجمن علمی دانشجويی فرش اين دانشگاه داير شد.

منبع: روابط عمومی دانشگاه کاشان